Lumbini-Kapilvastu Day Blog

Welcome to Lumbini, Nepal – the birthplace of Buddha

भारतीय प्रचार झूटो भएको भारतकै योगगुरु रामदेवको दाबी

Posted by worldamity on March 28, 2010

By राज श्रेष्ठ

गौतम बुद्ध आजभन्दा २५८५ वर्षअघि हालको नेपालभित्रै पर्ने कपिलवस्तुको तिलौराकोटमा जन्मेको घामजस्तै छर्लङ्ग छ। तिलौराकोटमा पाइएका र अझै उत्खनन्का क्रममा रहेका कतिपय बुद्धकालीन निर्माण सामग्री तथा तत्कालीन समयका चल्तीका सरसामानको पुरातात्विक पुष्टिले यसलाई द्विमति राख्ने कुनै ठाउँ नै दिएका छैनन्। तर पनि यस शाश्वत तथ्यमा भ्रम सिर्जना गर्ने भारतीय नियतलाई छिमेकी मुलुक चीनका साथै जापानका कतिपय प्रकाशनहरुले पनि साथ दिइरहेको देख्दा आश्चर्य लाग्ने गर्दछ। भारतीय सरकार र भारतीय प्रशासनको नियतमा देखिएको कालोपनालाई योगऋषि रामदेवले काठमाडौं आएका बेला आलोचना गरेका छन्। रामदेवले योगका माध्यमले नेपालको समुन्नति र समृद्धिका लागि नेपालको जल, जमिन, जडीबुटी, जनताको जागरण पर्याप्त भएको बताए।

शनिवार बिहान काठमाडौंको टुँडिखेलमा योग विज्ञान शिविर सञ्चालनका क्रममा रामदेवले हाल २५ हजार योगप्रशिक्षक अघिल्लो शिविरदेखि हालसम्मका दुई वर्षमा तयार भइसकेको बताउँदै अबका तीन वर्षमा व्यापक परिवर्तन आई देशभर कूल एक लाख योग प्रशिक्षक तयार हुने र पूरै नेपाल योगमय बन्नमा सहज हुने विश्वास व्यक्त गरे। योगऋषि रामदेवले नेपालमा पतञ्जलि योगपीठको केन्द्रीय कार्यालय काठमाडौंमा स्थापना हुने, धुलिखेल र स्याङ्जामा पतञ्जलि योगपीठहरुको सञ्चालन हुने कुरा पनि बताए। तर, कतिपय उनका आलोचकहरुले भने उनले नेपालमा रहेको जडीबुटीमा आँखा गाढेको दाबी गर्दै उनको उद्देश्य नेपालका सबै जडीबुटी कौडीको मोलमा भारत लैजाने तयारी गरेको बताएका छन्।

नेपालमा हिजोदेखि सुरु भएको योगविज्ञान शिविरको सञ्चालनका क्रममा काठमाडौं आइपुगेका विख्यात योगऋषि रामदेवले महापुरुषहरु सम्बन्धित देशका गौरव हुन् भन्दै त्यस्ता व्यक्तिहरुबारे गलत प्रचार गर्नुहुन्न भन्ने अभिव्यक्ति दिएका छन्। रामदेवले के पनि भनेका छन् भने महापुरुषहरुको जन्म, मृत्युजस्ता वास्तविक तथ्यबारे कसैले पनि गलत व्याख्या गर्नु उपयुक्त हुँदैन।

युवराज अवस्थामा नै २९ वर्षको उमेरमा तिलौराकोटको राजभवन छाडेर सिद्धार्थ गौतम तपस्याका लागि भारततर्फ लागेका थिए। उनले तपस्याका क्रममा भारतको बोधगयामा धेरै वर्ष बिताएका थिए भने उनको महापरिनिर्वाण (निधन) भारतको कुसीनगरमा भएको थियो। विश्वशान्तिका अग्रदूत गौतम बुद्धका नाममा नेपालले विश्वको थप सहानुभूति बटुल्न खोजेको भए हाम्रा पुर्खाले भनेका हुनेथिए होला, गौतम बुद्धले हिमालयखण्डमा गएर तपस्या गरे भनेर। अथवा उनको महापरिनिर्वाण नेपालको पावन भूमिमा भयो भनेर। भगवान् बुद्धको तपस्या, विश्वशान्तिका लागि उनले गरेका योगदान देशविशेष, जातिविशेष, धर्मविशेष र भूगोलविशेषका लागि नभई समग्र मानवताको आत्मिक शान्ति र आध्यात्मिक समुन्नतिका लागि थियो। उनको त्यहि उदात्त भावनाबाट अनुप्राणित भएका हाम्रा नेपाली पुर्खाले कहिल्यै बुद्धबारे अनर्गल प्रचार गरेनन् र उनीहरुको सत्यवादिताको अनुशरण गरी यो पुस्तासम्म आइपुग्दा पनि भारतले वा अरु मुलुकले बुद्धबारे यसो भने हामी पनि यसो भनौं भनेर हामीले नक्कली कुराको तानाबाना बुनेका छैनौं।

यसको अर्थ, नेपाली निरीह त पक्कै होइनौं। सत्य कुरालाई अभिव्यक्त नगर्दा आफ्नै देशका नयाँ पुस्तामा पनि भ्रम पर्न सक्छ। हाम्रो लुम्बिनीको संरक्षण, यसको बृहत् विकासमा हाम्रो सरकार, हाम्रा निकाय र हामी स्वयंले उदासीनता देखायौ भने यसको असर पक्कै पनि नयाँ पुस्तामा पर्नेछ।

अहिलेकै कुरा गर्ने हो भने पनि अवस्था भयावह छ, प्रचारप्रसार उपल्लो स्तरमै गलत तवरले भइरहेको छ। भारतका करोडौं विद्यार्थी बर्सेनि भारतमा गौतम बुद्ध जन्मेको इतिहास पढिरहेका छन्। हामीचाँहि हाम्रा विद्यार्थीलाई भारतका एक/एक प्रान्तको नक्सा पढाइरहेका छौं, त्यहाँको पाठ्यक्रममा स्कुले विद्यार्थीलाई नेपाल भन्ने देश उत्तरको छिमेकी देश हो भन्ने पनि बोध गराउनु आवश्यक देखिएको छैन। हाम्रा निजी स्कुलहरुका कतिपय पुस्तकहरु अझैसम्म भारतीय पाठ्यक्रमअनुसार पढाइ भइरहेको अवस्थामा पनि हाम्रा निकायहरु मौन छन् र खोजीको सट्टा भनिरहेका छन् कि उनीहरुलाई यो जानकारी नै छैन। भारतमा जाने पर्यटकले पढ्ने टुरिस्ट गाइड बुक, ट्राभल लग तथा पर्यटक पथप्रदर्शकहरुले दिने जानकारीमा सर्वत्र यस्तै अनर्गल प्रचार छ।

उत्तरको छिमेकी देश चीनका केही निकायले पनि बुद्धको जन्मस्थलबारे गलत प्रचार गराइरहेका छन्। नेपालमा नेपाल चीन मैत्री संघको कार्यालय छ। त्यसले तिब्बतलाई चीनको अविभाज्य भाग हो भनेर नेपालको प्रत्येक पुस्तालई घोकाउन अनेकन सामग्री जनस्तरमा पस्किरहेको छ। नेपाली भाषामा तिब्बत चीनको स्वशासित क्षेत्र हो भनेर बुझाउने र चीन सरकारले तिब्बत लिएपछि भएको विकासको अवस्था देखाउन बर्सेनि लाखौं डलर खर्चेर काठमाडौंमा कार्यक्रम गरिन्छ तर तिब्बती धार्मिक नेता दलाई लामा र तिब्बतीको स्वतन्त्रताको माग जायज होइन भन्ने प्रचारका लागि तयार गरेको भिडियो सिडी The 3.14 Riots in Lhasa मा उद्घोषकले सिडीको ४१औं मिनेटमा बुद्धको जन्मस्थल भारतमा भएको भनेर उल्लेख गरेको छ। चीनले बुद्धसम्बन्धी कति त्यस्ता सामग्री निर्माण गरेको छ, जसमा बुद्धको जन्मस्थल भारत हो भनेर उल्लेख भएको होला? हाम्रो सरकार, हाम्रा निकायहरु, सम्बन्धित देशका हाम्रा दूतावास कतैबाट पनि त्यसलाई सच्याउने पहल नहुनु आश्चर्य र अशोभनीय हो।

जापानी पर्यटकहरु नेपालको तिलौराकोट र बृहत् लुम्बिनीको धार्मिक पर्यटनमा आउँछन्। उनीहरु प्रस्ट छन्, शान्तिका अग्रदूत गौतम बुद्ध नेपालको लुम्बिनीमै जन्मेका हुन् तर जापानबाट प्रकाशित हुने कतिपय प्रकाशनमा पनि यस्तै भ्रम छापिने गरेका छन्। पाठकलाई पक्कै थाहा होला, जापानी नागरिक र्युहो ओकावालाई जापानीहरु बुद्धको नयाँ अवतारका रुपमा प्रचार गरिरहेका छन्। सन् १९५६ मा टोकुसिमा जापानमा जन्मेका ओकावाले सन् १९८६ मा अमेरिकाको न्युयोर्कमा द इन्स्टिच्युट फर रिसर्च इन ह्युमन ह्यापिनेस भन्ने आध्यात्मिक संस्थाको स्थापना गरे। अहिले विश्वका अनेकन मुलुकमा उनको प्रवचन, उनको उपदेश आदिको प्रचारप्रसार भइरहेको छ। नेपालमा पनि ह्यापी साइन्स नामको आध्यात्मिक संस्था केही वर्षदेखि सञ्चालनमा छ। यसका मासिक प्रकाशनहरुमा ओकावाबारे प्रचारप्रसार भइरहेका छन्। यसका प्रकाशनहरुमा गौतम बुद्धको जन्म भारतमा भएको उल्लेख छ। यसो हुँदा पनि नेपालका सदस्यहरुले त्यसमा आफू संलग्न संस्थासित केही सोधनी गरेका छैनन् र प्रस्ट परिदिन खोजेको देखिएको छैन। थाइल्यान्ड, भुटान, भियतनाम, श्रीलङ्का, म्यानमार, लाओस लगायतका मुलुकका बुद्धका अनुयायीहरुमा बुद्धको जन्मस्थलबारे के जानकारी होला, हाम्रा दूतावासहरुले त्यसमा के पहल गर्नुपर्ने होला? यसबारे सरकार अझै पनि गम्भीर छैन। गौतम बुद्धको जन्मस्थल हुनुको गौरव पनि भारतीय सम्पन्नता र नेपालप्रतिको ज्यादतीका कारण हामीले गुमाउनुपर्ने हो भने अरु कति कुरा गुमाउँदै जानुपर्ला? हाम्रो निरीहताको यो अर्को लाजमर्दो अवस्था हो।

(यो लेख २०६६ चैत्र १५ गतेको साप्ताहिक जनमञ्चमा प्रकाशित छ। )

One Response to “भारतीय प्रचार झूटो भएको भारतकै योगगुरु रामदेवको दाबी”

  1. Dear Rajesh,

    I fully support you. Pls keep it up. We should support and spread the message to whole world that Buddha is son of Nepal and property of whole world.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: