Lumbini-Kapilvastu Day Blog

Welcome to Lumbini, Nepal – the birthplace of Buddha

Posts Tagged ‘कपिलवस्तु’

लुम्बिनी भ्रमण बर्ष २०१२ मनाउन गरिएको निर्णयको सम्बन्धमा प्रेस बिज्ञप्ति

Posted by Ram Kumar Shrestha on October 19, 2011

बुद्धद्धारा प्रतिपादित सुख र शान्ति प्राप्तीका लागि अबलम्बन गरिनु पर्ने सिद्धान्त र बिधिहरु बुद्धिज्मको रुपमा बिस्व प्रसिद्ध भएका कारण बुद्ध जन्मनु भएको स्थानको बिस्वब्यापी महत्व छ  । त्यसैले ब्यक्तिगत खुशी र सुखीदेखि बिस्व शान्तिसम्मका लागि उत्प्रेरक, प्रेरणादायी र आस्थाका पुन्ज उहाँ करीब २६०० बर्ष अघि जन्मेर पनि यो बैज्ञानिक युगमा समेत आजको अशान्तमय बिस्व परिबेशका कारण संपूर्ण जाती, धर्म, सम्प्रदायका बीच झन झन महत्व बढदै जाने सदाबहार सर्ब स्वीकार्य महामानबका रुपमा स्थापित हुनुहुन्छ । त्यसैले युनेस्कोले बुद्ध जन्मस्थल लुम्बिनीलाई बिस्व संपदा सूचिमा  समाबेश गरेको हो १९९७ मा । बिस्वमा करीब ५० करोड बुद्धिस्ट छन भने बिस्वभरि बुद्धिज्मलाई धर्मभन्दा बिज्ञानको रुपमा लिने पनि लाखौं छन । र उक्त संख्याको ०.१ प्रतिशत मात्र पर्यटक बर्षेनी भित्र्याउने बातावरण तयार गर्न सकियो भने पनि बर्षमा ५ लाखभन्दा बढी पर्यटक भित्रिने देखिन्छ र यसबाट मात्रै अरबौं रुपयाँ देश भित्र्याउन सकिने देखिन्छ । Read the rest of this entry »

Posted in समाचार | Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a Comment »

बुद्धको जीवनी एनिमेसन फिल्ममा

Posted by Ram Kumar Shrestha on July 29, 2011

सन्तोष रिमाल, काठमाडौं, साउन १३- ‘म हिन्दुस्तानी हुँ। तर, भारतले बुद्ध आफ्नो देशमा जन्मेको हल्ला फैलाउँदा साह्रै झोक चल्छ,’ बुद्धको जीवनकथाझल्काउने एनिमेटेड फिल्म ‘गौतम बुद्ध’ बनाउन व्यस्त निर्देशक तुलसी घिमिरे यसलाई बुद्धबारे धेरै भ्रम चिर्ने फिल्म दाबी गरे।

‘हामीलाई धार्मिक र दार्शनिक पक्षसँग त्यति धेरै सरोकार छैन। तर, अकाट्य कुरा के हो भने गौतम बुद्ध कपिलवस्तुको लुम्बिनीमा जन्मिएका हुन्। जुन नेपालमा पर्छ,’ भारतीय फिल्मकर्मीले समेत बेलाबखत बुद्धको जन्मस्थलको विषयमा भ्रामक प्रचार गरिरहेको चर्चा गर्दै त्यसलाई चिर्ने अठोट गरेका छन् उनले। बुद्धको जीवनकथाका थुप्रै रोचक तथ्य फिल्मले उजागर गर्ने जिकिर समेत छ उनको।

कपिलवस्तुका राजकुमार सिद्धार्थ गौतमले गृहत्यागको बाटो रोजेको कथा उनको फिल्मले भन्नेछ। ‘विभिन्न श्रोतव्यक्तिको भनाइ र अनुसन्धानका आधारमा केही नयाँ र अभिरुचिपूर्ण तथ्य देखाउन खोजेका छौं र त्यसलाई तर्कसंगत ढंगले पुष्टि गर्ने प्रयास पनि,’ थरिथरिका मिथकको जालोबाट बुद्धको स्पष्ट जीवनी देखाउने काम उनलाई निकै चुनौतीपूर्ण लागेको छ।

तीन वर्षअघि इन्जिनियर छत्रहरि कार्कीले राखेको प्रस्ताव स्विकार्दै घिमिरेले ‘गौतम बुद्ध’को निर्देशकीय जिम्मेवारी सम्हालेका हुन्। नेपालमा बनेको पहिलो एनिमेटेड फिल्मको निर्देशक बन्ने ‘ग्ल्यामर’ले उनलाई केही हदसम्म लोभ्याएको पनि थियो। कलाकारलाई भावनामा बगाउन र त्यसमा दर्शकलाई डुबाउन माहिर निर्देशकले यो फिल्म थालेको तीन वर्ष पूरा भएको छ। अझै दुई वर्ष काम सकिने छनक उनले पाएका छैनन्।  Read the rest of this entry »

Posted in समाचार | Tagged: , , , , , , | Leave a Comment »

कपिलबस्तु दिवस अभियान पहिलो बर्ष पुरा गरी दोस्रो बर्षमा प्रबेश (प्रेस बिज्ञप्ति )

Posted by Ram Kumar Shrestha on May 10, 2011

बुद्धको जन्मस्थलसम्बन्धी सबै विश्वमान्यता परिवर्तन गर्न भारतले नेपालको कपिलवस्तुको सदरमुकाम तौलिहवाबाट २४ किलोमिटरको दूरीमाअबस्थित उत्तरप्रदेशको अलिगढवा राज्यअन्तर्गत सिद्धार्थनगर जिल्लाको पीपरहवा क्षेत्रलाई कपिलवस्तु नामकरण गरेर बुद्ध भारतमै जन्मिएका हुन् भन्ने प्रमाणित गर्न खोजिरहेको छ । भारतले गौतमबुद्धको वास्तविक मावलीगाउँ देवदह, जन्मस्थान लुम्बिनी र दरबार तिलौराकोटबीचको दूरी पनि नेपालमा जस्तै बनाउने काम गरेको छ । नक्कली निर्माणलाई सक्कली प्रमाणित गर्न भारतले देवदह, लुम्बिनी र तिलौराकोटका भग्नावशेषलाई पनि नक्कल गरेको छ । यताका भग्नावशेषका इँटा, माटोका ढिस्को र स्तम्भसमेत नक्कल गरेर उता ‘भग्नावशेष’ बनाइँदै छ । नक्कली कपिलवस्तुलाई भारतले दिग्भ्रमित पार्न कृत्रिम नदीको रुपमा नहरसमेत निर्माण गरेको छ ।  लामो समयसम्म भएको नेपालको सर्ब पक्षीय मौनताको फायदा उठाएर बिस्व जनमतलाई दिग्भ्रमित गरिने कार्यले बातावरण यस्तो तयार भैसकेको छ कि धेरै जसो देशको पाठ्य पुस्तकमा नै बुद्ध भारतमा जन्मिएको भन्ने लेख्ने काम भैसकेको छ । सन २०१२ सम्ममा निर्माण कार्य सम्पन्न गर्ने उद्धेस्य अनुरुप युद्धस्तरमा काम गरेको, तर वास्तबिक लुम्बिनी र कपिलबस्तु नै भएको नेपालमा भने भारतले त्यसरी नाजायज तबरले करीब ८५ प्रतिशत कार्य सम्पन्न गर्दासम्म पनि सर्ब पक्षीय मौनता देखिएको कारण बिभिन्न देशमा बिभिन्न कार्यक्रम र अन लाइनमा बिशेषत: बिस्व सामाजिक सन्जाल फेसबुकलाई उपयोग गरी १ डिसेम्बर २००९ लाई कपिलबस्तु दिवस बिस्व दिवसको रुपमा पहिलो पटक मनाइयो यथार्थतालाई यथार्थ रुपमा अगाडि ल्याउने अभिप्रायले ।
जुन कारणले गर्दा यो अभियान शुरुवात गरिनु पर्ने आवश्यकता महसूस गरियो त्यो मात्रै यस्को उद्धेस्य नभएर शान्ति, राष्ट्रियता, सत्यको प्रतिरक्षा र पर्यटन प्रबर्द्धन यो अभियानका मूलभूत उद्धेस्यहरु हुन । वुद्ध शान्तिका प्रतिक र पर्यायबाची हुन र ब्यक्तिगत खुशी र सुखीदेखि बिस्व शान्तिसम्मका लागि उनका सन्देश र बिधिहरु अत्यन्तै उपयोगी मानिन्छन । अत: उनका ती सन्देश र बिधिहरुलाई बिभिन्न माध्यम मार्फत प्रचार प्रसार गरी सुखमय जीवन र शान्तिपूर्ण वातावरण सिर्जनामा सक्दो योगदान गर्नु यस्को पहिलो उद्धेस्य हो । वुद्धको विस्वब्यापी महत्वका कारण यसबाट लालायित भएर बुद्धको नामबाट नाजायज फायदा लिन र बिस्वका जनतालाई दिग्भ्रमित तुल्याइ वुद्धको जन्मस्थल बिभिन्न उद्धेस्यले जान चाहनेहरुलाई आफूकहाँ लैजाने अभिप्रायले जे जस्ता काम गरिरहेका छन यस्ले नेपालको राष्ट्रियतामा चुनौती दिने काम मात्र भएको नभएर बर्षेनी बुद्धको जन्मस्थल जान चाहने हजारौं विश्व नागरिकको मानब अधिकारको हनन भैरहेको सन्दर्भमा यसबारे सत्य तथ्य जानकारीहरु सुसूचित गरी राष्ट्रियता रक्षा र मानब अधिकारको प्रतिरक्षाको लागि प्रयास गर्नु यस अभियानको अर्को उद्धेस्य हुनेछ । त्यसरी नै वुद्ध सत्यका प्रतिक भएकाले उनको नामका कारण उनको नामबाट फायदा लिनका लागि जानाजान बिस्वका जनतालाई दिग्भ्रमित तुल्याउने काम जे जसरी भइरहेको छ, सत्यको प्रतिरक्षाको लागि यस किसिमका भ्रमलाई निस्तेज गरी सत्यको रक्षा गर्नु पनि यस्को उद्धेस्य हो । वुद्धको जन्मस्थल भएको कारण लुम्बिनी र कपिलबस्तु विस्वकै लागि महत्वपूर्ण पर्यटकीय स्थल जे जस्तो रुपमा हुनु पर्ने हो, त्यो आन्तरिक र वाह्य कारणहरुले गर्दा हुन नसकेको कारण यस क्षेत्रलाई पर्यटकीय स्थलको रुपमा अरु बिकसित गर्ने वाताबरण तयार गर्न प्रयास गर्नु यस्को अर्को उद्धेस्य हुनेछ । Read the rest of this entry »

Posted in समाचार | Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a Comment »

लुम्बिनीमा बुद्ध जयन्ती मनाउन भब्य तयारी, कपिलवस्तु भने उपेक्षित र सुनसान

Posted by worldamity on May 24, 2010

एन आइ न्यूज डिलाराम भुसाल

यतिखेर देशभर २५५४ औ बुद्ध जयन्ती मनाउने तयारी भइरहेको छ । यसको मुख्य केन्द्र विन्दु मानिएको लुम्बिनीमा जयन्ती मनाउने भब्य तयारी समेत भईरहेको छ । नजिकिदै गरेको बुद्ध जयन्तीका लागि लुम्बिनीलाई बेहुली झै सिंगारीएको छ । बुद्ध जयन्ती मनाउन जोडतोडले लागेको छ यतिखेर लुम्बिनी बिकाष कोष । यस अवसरमा हुने राष्ट्रपति, मन्त्री तथा देश बिदेशको पाहुनाहरुको आगमनले लुम्बिनीमा झनै रौनकता थपिने पक्का छ । तर तिनै बुद्धले २९ वर्ष विताएको कपिलवस्तु भने उजाड, उराठ र सुनसान छ । बुद्धसंग सम्बन्धित एक सयभन्दा बढी तिर्थस्थल रहेको पुरातात्विक कपिलवस्तुलाई भने यो दिवसले छुन सकेको छैन । सरकारको नजरबाट ओझेल बनेको कपिलवस्तुमा भने लुम्बिनीमा चहलपहल र रमाईलो भईरहदा यतिबेला यहाँ रहेका बुद्धसंग सम्बन्धीत ऐतिहासिक स्थलहरु भने सुनसान र उजाड छन् । यहाँ रहेका धार्मिक स्थलहरु तिलौराकोट, कुदान, गोटीहवा, निगालीकोट, ७७ हजार शाक्य बंशको वद्य स्थल, सगरहवा ताल लगायतका सयभन्दा बढी स्थलहरु ओझेलमा पर्दै गएका छन् । सरकार तथा लुम्बिनी विकास कोषको नजरमा पर्न नसकेको ती स्थलहरु उजाड र उराठलाग्दो त बनेका छन् नै स्थलहरु माथि मानवीय अतिक्रमण बढ्दै जादा तिनीहरुको अस्तित्व समेत खतरामा परेको छ । Read the rest of this entry »

Posted in समाचार | Tagged: , , | Leave a Comment »

तिलौराकोट नै प्राचीन कपिलवस्तु

Posted by worldamity on April 2, 2010

By शशी थापा (पण्डित)

नेपालको लुम्बिनी अञ्चलको कपिलवस्तु जिल्लामा पर्ने तिलौराकोट एक प्राचीन पुरातात्त्विक महत्त्वपूर्ण स्थल हो । कपिलवस्तु जिल्लाको सदरमुकाम तौलिहवाबाट चार किलोमिटर उत्तर वाणगङ्गा नदीको नजिकै पूर्वतिर अवस्थित उक्त क्षेत्रमा लुम्बिनी विकास कोष र नेपाल पुरातत्व विभागको सक्रियतामा उत्खनन कार्य भइरहेको छ । उत्खनन् कार्यव्ाट उक्त क्षेत्र वरिपरिका विभिन्न भग्नावशेष दिनदिनै देखा परिरहेका छन् । प्राप्त भग्नावशेषहरूले गर्दा उक्त क्षेत्र गौतम बुद्धले व्ाल्यवस्था र युवा अवस्था गरी २९ वर्ष बिताएको बाबु राजा शुद्धोधनको दरबार नै थियो भन्ने कुरा सप्रमाण बताउन सकिने आधार हुन् ।

साहित्यिक ग्रन्थका अनुसार पुष्टि ः व्ौद्ध ग्रन्थहरूमा उल्लेख भएका किम्बदन्तीअनुसार कौशल देशका राजा ओक्काकोका जेठी रानीपट्टकिा चार छोरा र पाँच छोरीलाई देश निकाला गरेपछि उत्तरतिर भागिरथी नदीको किनारमा कपिलमुनिको आश्रम आई बसेका थिए र उनै ऋषिको सहयोगमा सालको वृक्ष फाँडी राज्य स्थापना गरेका थिए । पछि जेठी छोरी पि्रयाले आˆनो चार बहिनीलाई चार भाइसँग विवाह गरी दिएको उल्लेख छ । इसापूर्व कालमा स्थापना भई आठौँ सतौँ शताव्दीमा गङ्गाको उत्तरपट्ट िसमुन्नत अवस्थामा पुगेको थियो । कपिलमुनिको नामबाट रहन गएको उक्त क्षेत्रलाई मालालासेकेराले १९८३ एक टिप्पणीमा कपिलापुर वा कपिलाभयापुर उल्लेख गरेका छन् । कतै कपिवत्थु हुँदै कपिलवस्तु राज्य रहन पुग्यो भनि उल्लेख गरिएको पाइन्छ । इ.पू. छैठौँ शताव्दीतिर कोशलका राजा विरुढकद्वारा क्षतविक्षत भएपछि जमिनमुनि अज्ञात अवस्थामा भग्नावशेषको रूपमा लामो समयसम्म पुरिएर रहन यो । Read the rest of this entry »

Posted in लेख / रचना | Tagged: , | Leave a Comment »

भारतीय प्रचार झूटो भएको भारतकै योगगुरु रामदेवको दाबी

Posted by worldamity on March 28, 2010

By राज श्रेष्ठ

गौतम बुद्ध आजभन्दा २५८५ वर्षअघि हालको नेपालभित्रै पर्ने कपिलवस्तुको तिलौराकोटमा जन्मेको घामजस्तै छर्लङ्ग छ। तिलौराकोटमा पाइएका र अझै उत्खनन्का क्रममा रहेका कतिपय बुद्धकालीन निर्माण सामग्री तथा तत्कालीन समयका चल्तीका सरसामानको पुरातात्विक पुष्टिले यसलाई द्विमति राख्ने कुनै ठाउँ नै दिएका छैनन्। तर पनि यस शाश्वत तथ्यमा भ्रम सिर्जना गर्ने भारतीय नियतलाई छिमेकी मुलुक चीनका साथै जापानका कतिपय प्रकाशनहरुले पनि साथ दिइरहेको देख्दा आश्चर्य लाग्ने गर्दछ। भारतीय सरकार र भारतीय प्रशासनको नियतमा देखिएको कालोपनालाई योगऋषि रामदेवले काठमाडौं आएका बेला आलोचना गरेका छन्। रामदेवले योगका माध्यमले नेपालको समुन्नति र समृद्धिका लागि नेपालको जल, जमिन, जडीबुटी, जनताको जागरण पर्याप्त भएको बताए।

शनिवार बिहान काठमाडौंको टुँडिखेलमा योग विज्ञान शिविर सञ्चालनका क्रममा रामदेवले हाल २५ हजार योगप्रशिक्षक अघिल्लो शिविरदेखि हालसम्मका दुई वर्षमा तयार भइसकेको बताउँदै अबका तीन वर्षमा व्यापक परिवर्तन आई देशभर कूल एक लाख योग प्रशिक्षक तयार हुने र पूरै नेपाल योगमय बन्नमा सहज हुने विश्वास व्यक्त गरे। योगऋषि रामदेवले नेपालमा पतञ्जलि योगपीठको केन्द्रीय कार्यालय काठमाडौंमा स्थापना हुने, धुलिखेल र स्याङ्जामा पतञ्जलि योगपीठहरुको सञ्चालन हुने कुरा पनि बताए। तर, कतिपय उनका आलोचकहरुले भने उनले नेपालमा रहेको जडीबुटीमा आँखा गाढेको दाबी गर्दै उनको उद्देश्य नेपालका सबै जडीबुटी कौडीको मोलमा भारत लैजाने तयारी गरेको बताएका छन्। Read the rest of this entry »

Posted in लेख / रचना | Tagged: , , , | 1 Comment »

 
%d bloggers like this: